مقدمه

طرح تعیین تكلیف استخدامی معلمین حق‌التدریسی و آموزشیاران نهضت پس از تصویب در كمیسیون آموزش و تحقیقات برای تصویب نهایی در صحن علنی مجلس شورای اسلامی مطرح شد. در آن هنگام با مطرح شدن بحث مغایرت قانونی طرح با بند «1» ماده (145) قانون برنامه چهارم توسعه به پیشنهاد نمایندگان طرح به مدت یك ماه مسكوت گذارده شده و برای بررسی بیشتر و اصلاحات لازم به كمیسیون آموزش و تحقیقات عودت داده شد. ضمن اینكه شبهه ‌مغایرت با اصل 75 قانون اساسی نیز در این طرح وجود داشت.

ارزیابی طرح پیشنهادی

1. با توجه به ظرفیت موجود در ماده (24) قانون مدیریت خدمات كشوری و نسبت نیروهای خروجی سالیانه از آموزش و پرورش به نیروهای مورد نظر در طول پنج سال، ماده مذكور كفایت امر را می‌نماید و نیازی به تصویب قانون جدیدی نیست.

2. قید مبنای استخدامی براساس میانگین 12 ساعت تدریس، افزایش آن به 24 ساعت پس از استخدام موجب می‌شود در برخی از رشته‌ها و مناطق مازاد نیرو به‌وجود آید، به‌ویژه اینكه حدود 67 درصد از نیروهای مورد نظر را زنان تشكیل می‌دهند، پیش‌بینی می‌شود، ساماندهی نیروها با مشكل بیشتری مواجه شود. ضمن اینكه این موضوع علاوه‌بر اینكه تورم موجود در آموزش و پرورش را افزایش می‌دهد، كسری بودجه دستگاه را نیز تشدید می‌نماید. در نظر گرفتن میانگین 24 ساعت حق‌التدریس برای استخدام می‌تواند از شدت مشكلات مذكور بكاهد.

3. در نظر گرفتن قانون مدیریت خدمات كشوری و منطقی نمودن اندازه دولت از یك‌سو و نیاز به انعطاف‌پذیری لازم برای ساماندهی نیروی انسانی خود به تناسب تغییرات ساختاری جمعیت دانش‌آموزی ایجاب می‌كند نیروهای مورد نظر، به‌صورت پیمانی استخدام شوند این امر به بهره‌وری بیشتری منتج می‌شود.

4. ورود آموزشیاران نهضت سوادآموزی به آموزش و پرورش به لحاظ عدم آشنایی آنها با نیازهای دانش‌آموزان سنین 6 تا 18 سال باعث كاهش كیفیت آموزشی و پرورشی خواهد شد و می‌تواند به آسیب برای آموزش و پرورش منجر شود. بدیهی است آن تعدادی از آموزشیارانی كه طبق قانون لغو مواد (6) و (6 الحاقی) به اساسنامه نهضت سوادآموزی می‌بایستی استخدام می‌شدند. از این امر مستثنی هستند. لازم به ذكر است سازمان نهضت سواد‌آموزی معادل نیروهای خروجی خود اقدام به به‌كارگیری نیروهای جدیدی می‌نماید و این دور تسلسل ادامه خواهد یافت.

5. استخدام دارندگان مدرك كاردانی به‌عنوان معلم به لحاظ دارا نبودن توانمندی‌های لازم در امر تعلیم و تربیت آینده‌سازان كشور، به صلاح نیست. اگرچه با‌توجه به كمبود شدید در رشته‌های خاص فنی و حرفه‌ای و كارودانش و عدم امكان جذب كارشناس در این رشته‌ها، به اجبار استخدام این‌گونه نیروها با مدرك كاردانی مستثنی شده است.

6. ذكر استخدام در مناطق نیازمند در طرح پیشنهادی كفایت امر را نمی‌نماید. قید استثنای استخدام در شهرهای بزرگ موجب خواهد شد از افزایش تورم نیرو در این‌گونه شهرها جلوگیری شود. لازم به ذكر است پیشنهادات احتمالی شهرهای مذكور با بالا بردن ضریب اشتغال نیروهای شاغل تأمین خواهد شد.

پیشنهادها

با در نظر گرفتن موارد فوق پیشنهاد می‌شود طرح به شكل ذیل اصلاح شود:
ماده (1) ـ در اجرای ماده (24) قانون مدیریت خدمات كشوری، دولت موظف است از تاریخ تصویب این قانون حداكثر طی پنج سال نیروهای حق‌التدریس و آموزشیاران نهضت سواد‌آموزی را به‌شرح مندرج در این قانون با رعایت قانون مدیریت خدمات كشوری به استخدام پیمانی آموزش و پرورش درآورد.

ماده (2) ـ معلمان حق‌التدریس وزارت آموزش و پرورش دارای مدرك كارشناسی و بالاتر با چهار سال سابقه حق‌التدریس و دارندگان مدرك كاردانی در رشته‌های خاص فنی و حرفه‌ای و كارودانش به تشخیص وزارت آموزش و پرورش با پنج سال سابقة حق‌التدریس و شاغل بودن در زمان تصویب این قانون و داشتن میانگین 24 ساعت تدریس در هفته در چهار سال گذشته (برای دارندگان مدرك كارشناسی و بالاتر)و پنج سال گذشته (برای دارندگان مدرك كاردانی در رشته‌های خاص فنی و حرفه‌ای و كارودانش) به استخدام پیمانی در‌می‌آیند.

تبصره: معلمان حق‌التدریس كه در زمان استخدام مدرك تحصیلی كارشناسی و بالاتر در رشته‌های مورد نیاز آموزش و پرورش ارائه دهند مشمول این ماده می‌شوند.

ماده (3) ـ مشمولین تبصره «3» قانون لغو مواد (6) و (6 الحاقی) به اساسنامه نهضت سوادآموزی مصوب 8/8/1380 كه در زمان تصویب این قانون در نهضت سوادآموزی شاغل بوده و دارای مدرك كارشناسی و بالاتر هستند به استخدام پیمانی در می‌آیند.

ماده (4) ـ 900 نفر از مربیان پیش دبستانی كه بیش از ده سال سابقة همكاری با آموزش و پرورش دارند درصورت شاغل بودن در زمان تصویب این قانون و دارا بودن مدرك كارشناسی و بالاتر به استخدام پیمانی در‌می‌آیند.

ماده (5) ـ كلیه افرادی كه از طریق این قانون به استخدام آموزش و پرورش در‌می‌آیند صرفاً در مناطق مورد نیاز آموزش و پرورش به استثنای شهرهای بزرگ، ساماندهی و مشغول به‌كار خواهند شد و نقل‌و‌انتقال این افراد پس از پنج سال اشتغال از زمان استخدام و در صورت موافقت مبدأ و نیاز مقصد امكان‌پذیر خواهد بود.

تبصره: همسران جانبازان تابع قانون مربوط می‌باشند.

ماده (6) ـ از تاریخ تصویب این قانون به‌كارگیری هرگونه نیروی حق‌التدریس در وزارت آموزش و پرورش ممنوع است. مگر به پیشنهاد آموزش و پرورش و صرفاً با رعایت مفاد تبصره ماده (32) قانون مدیریت خدمات كشوری، تصویب هیئت وزیران، اخذ تعهد مبنی‌بر عدم درخواست استخدام و دارا بودن كلیه شرایط مورد نظر آموزش و پرورش می‌توانند به‌كار گرفته شوند.

ماده (7) ـ گزارش عملكرد این قانون هر سال توسط وزارت آموزش و پرورش به كمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس ارائه خواهد شد.